Karen Frank | 14 april, 2016

Hoe veranderbereid ben je zelf? en waarom is experimenteren zo waardevol

Over veranderbereidheid en de waarde van experimenten
Voor degenen die ons kennen of volgen op social media die weten dat we bij work21 sinds oktober 2015 iedere maand een experiment doen. Een experiment om onszelf uit te dagen op een bepaald vlak ander gedrag te gaan vertonen. Of ons in ieder geval bewust te worden van ons eigen gedrag rondom dat specifieke thema. In januari zijn we ondervonden hoe lastig het is om geen suikers te eten omdat het echt overal aan toegevoegd wordt. Meedoen met de experimenten is op vrijwillige basis. Of toch niet helemaal…….? Eind vorig jaar hadden we hierover met het work21 team een discussie, die mij toch wel bracht tot de essentie van het waarom van deze experimenten.

Hoe het allemaal begon…. Als work21 begeleiden we verandertrajecten bij organisaties. Dit zijn veelal veranderingen die opgelegd worden, waar de medewerkers zelf niet voor kiezen en waar een deel vaak ook niet op zit te wachten. Denk hierbij aan het inleveren van een vaste werkplek, het samenwerken via een digitale werkomgeving of op het werk aan de slag met jouw eigen vitaliteit (inzetbaarheid). En aangezien alles bij jezelf begint, vind ik het heel goed om je van tijd tot tijd te bezinnen: hoe is het eigenlijk gesteld met mijn eigen veranderbereidheid? Zo zie ik namelijk de experimenten. Gedurende één maand vragen we namelijk ander gedrag van onszelf en van elkaar. Ik vind de experimenten dus een hele mooie manier om onszelf te blijven verplaatsen in onze klanten en de mensen die we begeleiden. We hebben soms snel een oordeel over mensen die niet mee willen en alleen maar beren op de weg zien. Maar hoe veranderbereid zijn wij eigenlijk zelf als het om zaken gaat die niet zo dicht bij onszelf liggen? Dus ja, natuurlijk staat het je vrij om niet mee te doen met een experiment. Ik vind alleen dat we als team op zijn minst moeten reflecteren: waar komt mijn weerstand vandaan? Wat maakt dat ik dit experiment lastig vind? Zo kun je namelijk pas echt bewuste keuzes maken. Je zoogdierenbrein is namelijk altijd de baas over jouw rationele brein.

Denk jij zelf of word je gedacht? Ons rationele brein (neo-cortex) is wat ons mensen onderscheidt van andere zoogdieren en stelt ons in staat rationele keuzes te maken. Alleen doen we dat voor het grootste deel helemaal niet. We hebben van het denken een heerser gemaakt in plaats van een dienaar. Maar denk jij zelf of word je gedacht? Psychologen zijn het er wel over eens: 95 – 98% van ons gedrag ligt op ons 35-ste levensjaar al vast. Dat heeft te maken met de opbouw en werking van onze hersenen.
Ons brein bestaat uit drie delen: 1. de hersenstam (ook wel: reptielenbrein) 2. het limbisch systeem (emotionele brein) 3. cortex (waar uw logische denken zit).
De hersenstam gedraagt zich echt als een reptiel. Zodra je in gevaar komt, gaat dit systeem over tot primitief gedrag zoals vechten, vluchten en bevriezen. Daarnaast hebben we ook nog een limbisch systeem waarin emotionele herinneringen zijn opgeslagen. Dat betekent dat als je vroeger bent gepest en iemand maakt later een vervelende opmerking in een groep of vergadering je automatisch gaat vechten (de discussie aangaan) of vluchten (je mond houden en je klein maken). Dat was vroeger immers de meest effectieve strategie om met de situatie om te gaan en pijn te vermijden of geluk te verkrijgen. Ons limbisch systeem kiest daarbij altijd de weg van de minste weerstand en dat zijn onze automatische reactiepatronen. Onze persoonlijkheid is doordrenkt van al dit soort gewoontes: denkpatronen, emotionele gewoontes, spreekgewoontes, actiegewoontes, luistergewoontes, etc. Er is niet per definitie iets mis met deze patronen. Ze helpen ons om te overleven. Om echt vrije keuzes te maken dienen wij boven deze automatische reactiepatronen en het automatische denken uit te komen. En daar gaat voor mij echte ontwikkeling over. Van reactief naar proactief, van proactief naar creatief. Proactief betekent dat je handelt op basis van bewuste keuzes in plaats van op basis van reactiepatronen. En deze pro-activiteit ontstaat nooit vanzelf. Je moet er echt moeite voor doen om boven jouw automatische denken uit te stijgen. En daar zit gelijk mijn enthousiasme voor onze experimenten. Om echte vrije wil te creëren, moet je bewust patronen doorbreken. Daarmee train je je brein. Dat is niet makkelijk en dan helpt het enorm als je het samen met een groep iets doet. Immers:

It is easier to act yourself in new ways of thinking, than think yourself in new ways of acting’
Heb ik je enthousiast gemaakt? Doe eens een maand mee met een work21 experiment en laat ons weten via Twitter, Facebook of Linkedin hoe het je vergaat. Tips voor leuke experimenten zijn ook altijd welkom.